राजपरिवारलाई संगीत सिकाउनेदेखि कारासोगा फेस्टिबलमा नेपाललाई पुर्याउने नेपाली

गीत संगीत सुन्ने पुस्ताको लागि पूर्ण नेपालीको नाम नौलो होइन तर, पछिल्लो समय संगीतप्रेमीहरुको रोजाइमा सुन्ने संचारमाध्यामहरु प्राथमिकतामा नपरेकोले लोकभाकाका ‘लिजेन्ड’ पूर्ण नेपाली चर्चाबाट केही पछि परेको जस्तो देखिन्छन् । नेपाली लोक संगीतको क्षेत्रमा बिगत ५ दशकदेखि योगदान पुर्याएका नेपालीका ‘आहा कलिलो तामालाई’, ‘सोह्र बर्से उमेरमा’, ‘कस्की छोरी हौं’ जस्ता गीतहरु प्रायः नेपालीहरुको मुखमा झुन्डिरहने गरेका छन् । संगीतकार, नृत्य प्रशिक्षक तथा गायक समेत रहेका उनी पछिल्लो समय के गर्दैछन् ? भन्ने उत्तर खोज्न नेपालीपत्रको टोली उनको निजी निवास पुगेर एक अन्तर्वाता गरेको छ । प्रस्तुत छ उनीसँग गरिएको कुराकानीको आधारमा तयार पारिएको सामग्रीः

 

परिचयः

 

वि.सं २०११ साल पुस १६ गते कास्की जिल्लाको बाटुलेचौरमा जन्मिएका उनी संगीत क्षेत्रसँग सानो उमेरदेखि नै नजिक भए । १५ वर्षकै कलिलो उमेरमा उनको आफ्नो कलाले कास्कीको स्थानीय बजार ओगट्न थालिसकेको थियो । त्यसपछि उनी २०२६ सालमा काठमाडौं प्रवेश गरे ।

 

पछि उनले भारतको मध्यप्रदेशस्थित संगित साधना विश्वविद्यालयबाट संगीतमा बीम्यूज गरे । त्यस्तै, मध्यप्रदेशबाट कत्थक नृत्यमा डिप्लोमा, पट्नाको कम्युनिकेशन इन्ष्टिच्यूटबाट नाटक निर्देशन तथा स्कृप्ट लेखन कोर्ष, मध्यप्रदेशको संगीत सारधना विश्वविद्यालयबाट तबलामा डिप्लोमा गर्नसम्म भ्याए । त्यस्तै, तत्कालिन नेपाल राजकीय प्रज्ञा– प्रतिष्ठानमा २०२७ सालदेखि २०२९ सालसम्म संगीत तालिम लिएका थिए ।

 

 

बाध्यवादनमा पोख्तः

 

पूर्ण नेपाली स्थानीय तथा आधुनिक गरि २१ वटा बाजाहरु राम्ररी बजाउन सक्छन् । ललितपुर सानेपास्थित उनको घरमा रहेको निजी स्टुडियो तथा स्टोरमा जाँदा पनि प्रश्ट हुन्छ उनी वाध्यवादनसँग कति नजिक छन् भनेर । उनी सारङ्गी, अरवाजो, मादल, खैँचडी, डम्फु, बाँसुरी, धिमे, खि, ढोलक, ढोलकी, ट्याम्को, दमाह, मुजुरा, टिन्छु, मुर्चङ्गा, हारमोनियम, तबला, गीतार किबोर्ड, ड्रम तथा ढ्याङ्ग्रो राम्ररी बजाउन सक्छन् ।

 

एल्बम तथा चर्चित गीतहरुः

 

नेपाली पुराना पुस्ताका कलाकार हुन् । विशेष गरेर उनी रेडियो नेपाल सुन्नेहरुमाझ निकै चर्चित थिए । उनका ८ वटा गिती एल्बमहरु प्रकाशित भइसकेका छन् । उनका प्रकाशित एल्बमहरुमा होसियार !, हितको दौतरी भाग १, हितको दौतरी भाग २, बालश्रम, हे भानुभक्त, भजन (अडियो क्यासेट), निशानी तथा गीत मञ्जरी रहेका छन् ।

 

उनका चर्चित गीतहरुमा आहा... कलिलो तामालाई सोधरामलाई, सोह्र वर्षे उमेरैमा, काली पनि देखें मैले, खुट्टामा नेल पर्ला लगायत रहेका छन् । यसका अलावा उनले संगीत भरेको तर रेकर्डिङ नभएका गीतहरु पनि रहेका छन् । उनका केही गीतहरु ‘गन्धर्व संगीत र संस्कृती’ नामक ग्रन्थमा पनि प्रकाशित भएको छ । यसको साथै नेपाली चलचित्रमा पनि उनले स्वा. गोपाल योञ्जनसँग सहायक निर्देशक भइ काम गरेका थिए ।

 

त्यस्तै, उनका गिती नाटकहरुमा उडाउ पुत्र, वुद्ध वाणी अपेरा, बिरालो र मुसा, कमिला र हात्तीको संवाद, समारी आईमाई, प्रतिक्षाको अन्त लगायत रहेका छन् ।

 

राज परिवारका सदस्यको पहिलो संगीत गुरुः

 

पूर्ण नेपाली संगीत कर्ममा आफू मात्रै रमाएनन् । आफूले पाएको ज्ञान उनले अरुलाई पनि बाँडे । उनले सेन्ट जेभियर्स स्कूलमा ३३ वर्षसम्म संगीत शिक्षक भएर काम गरे भने, त्यस्तै, भानुभक्त माध्यामिक विद्यालय, कान्ति ईश्वरी शिशु विद्यालय, आनन्दकुटी कन्या विद्यापिठ, सेन्ट मेरिज, विरेन्द्र सैनिकका विद्यार्थीहरुलाई संगीत सिकाए ।

 

विद्यालयका विद्यार्थीहरुलाई संगीत सिकाउने क्रममा उनीमाथि तत्कालिन राजपरिवारको आँखा पर्यो । त्यसपछि उनी राजपरिवारका पहिलो संगीत गुरु बने । उनले तत्कालिन युवराज दीपेन्द्र, अधिराजकुमार निराजन तथा पारस, प्रेरणा र पुजा शाहलाई करिव ४ वर्षसम्म संगित तथा नृत्य सिकाए । कुराकानीको क्रममा उनी सम्झन्छन् दीपेन्द्र अत्यन्तै राम्रो गीत गाउँथे साथै मादल र गितार पनि राम्रोसँग बजाउँथे भने  तत्कालिन अधिराजकुमारी श्रुति राज्यलक्ष्मीलाई १२ वर्षसम्म संगीत र नृत्य सिकाए । श्रुतिको कत्थक नृत्य निकै राम्रो थियो । साथै पारस शाह पनि संगीतमा निकै शौख राख्दथे ।

 

सांगितीक प्रस्तुतीः

 

पूर्ण नेपाली नेपाल तथा विदेशमा गरि ५ सय वटा भन्दा बढी सांगितिक कार्यक्रममा सहभागी भइसकेका छन् । उनले तत्कालिन राजपरिवारको उपस्थित हुने कार्यक्रम देखि पूर्व–पश्चिम तथा विदेशमा कार्यक्रम गरिसकेका छन् । तिमध्ये कतिपय सामाजिक कार्यको लागि आयोजना गरिएका कार्यक्रमहरुमा निःशुल्क गीत पनि गाए । उनी सांगितिक कार्यक्रम शिलशिलामा पश्चिम जर्मनी, हल्याण्ड, बर्मा, सिंगापुर, जापान, इटाली, फ्रान्स, टर्की, बेल्जियम, लन्डन, हङकङ, भारत, बंगलादेश, क्यानडा, अमेरिका लगायतका देशमा पुगसिकेका छन् ।

 

पूर्ण नेपालीको अर्को परिचयः

 

Purna-nepali1

 

पूर्ण नेपाली गीतसंगितको क्षेत्रमा मात्रै सीमित छैनन् । नेपाली मौलिक संस्कृतिको जर्गेना गर्नको लागि उनी पछिल्लो समयमा अनुसन्धान कार्यमा पनि सक्रिय रहेका छन् । उनले अनुसन्धानबाट २०६० सालमा ‘गन्धर्व संगीत र संस्कृति’ नामको ग्रन्थ प्रकाशित गरिसकेका छन् । लोप हुन लागिसकेको गन्धर्व संस्कृतिको पुस्तक प्रकाशनपछि हाल उक्त समुदायका मानिसहरुले आफ्ना रितिरिवाजलाई निरन्तरता दिने गरेको उनको भनाई छ ।

 

त्यस्तै, धार्मिक भजन पुस्तक ‘वन्दना’ पनि प्रकाशित गरिसकेका छन् । भने पछिल्लो समय नेपाल बाजा विशेष गरेर मादलकोको बारेमा उनले तराई बेल्टबाट अनुसन्धान सकिसकेका छन् । अब उक्त अनुसन्धानको लेखन कार्यमा अगाडि बढ्ने सोचमा रहेका छन् ।

 

सामाजिक छवीः

 

सामाजिक कार्यमा पनि पूर्ण नेपाली निकै अगाडि रहेका छन् । उनले २० जनाभन्दा बढी बालबालिकाहरुलाई निःशुल्क शिक्षा प्रदान गरे । उनले सयौं संगितप्रेमीहरुलाई निःशुल्क संगीत तथा नृत्य सिकाए । उनले सामाजिक अभियान्ताको रुपमा समेत काम गरेका छन् । उनी क्यानडामा रहँदा नेपाली कला संस्कृतिको प्रवद्र्धन गर्नमा ठूलो भूमिका खेलेका छन् । क्यानडामा रहेका नेपालीभाषीलाई नेपाली लोकबाजा तथा नृत्य सिउन पनि उनी लागिपरेका छन् ।

 

‘कारासोगा फेस्टिभल’ नेपालको प्रतिनिधित्व:

 

सन् १९८२ देखि निरन्तर रुपमा क्यानडामा आयोजना हुँदै आएको विश्वको सबैभन्दा ठूलो बहुसांस्कृतिक ‘कारासोगा फेस्टिबल’मा नेपालको सहभागीता हुने वातावरण मिलाउनको लागि पूर्ण नेपालीको महत्वपूर्ण योगदान रहेको छ । नेपाली लोकभाकाका ‘लिजेन्ड’ तथा क्यानडा तथा अमेरिकाको लागि नेपाली सांस्कृतिक दूूत (गुडविल एम्बेस्डर) रहेका नेपाली तथा क्यानडाको लागि नेपाली पर्यटन दूत नरबहादुर (एनबी) टण्डनको समेत साथ रहेको छ । सन् २०१७ देखि नेपालले कारासोगा फेस्टिबलमा सहभागिता रहेको छ । यस वर्ष पनि नेपालको प्रतिनिधित्व गर्दै नेपाली उक्त फेस्टिबलमा जाँदैछन् ।

 


थप समाचार

अाफैलार्इ गाेली हानी प्रहरी जवानद्वारा अात्महत्या

  • 9 hours ago
अाफैलार्इ गाेली हानी प्रहरी जवानद्वारा अात्महत्या

स्याङ्जा । जिल्ला कारागार स्याङ्जामा कार्यरत एक प्रहरी जवानले आत्महत्या गरेका छन् ।

एअार्इजीमा बढुवा भएका तीन प्रहरी अधिकृतलार्इ दर्ज्यानी चिह्न प्रदान

  • 9 hours ago
एअार्इजीमा बढुवा भएका तीन प्रहरी अधिकृतलार्इ दर्ज्यानी चिह्न प्रदान

काठमाडौं । प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक (एआईजि) मा बढुवा भएका ३ जना प्रहरी अधिकृतहरूलाई दर्ज्यानी चिह्न प्रदान गरिएको छ ।

ललितकलामा भविष्य खोज्दै विद्यार्थी

  • 9 hours ago
ललितकलामा भविष्य खोज्दै विद्यार्थी

काठमाडौँ । काठमाडौँ विश्वविद्यालयअन्तर्गत ललितकला विषयको स्नातक चौथो वर्षमा अध्ययनरत विद्यार्थीको सामूहिक चित्रकला प्रदर्शनी शनिबारबाट नेपाल कला परिषद्मा सुरु भयो ।



भिडियो

प्रेम र यौन

लिलाममा कुमारीत्वः विश्वका चर्चित मोडलको वास्तविकता !

लिलाममा कुमारीत्वः विश्वका चर्चित मोडलको वास्तविकता !

एजेन्सी । जुन कुनै महिलाको लागि निकै अमूल्य र महत्वपूर्ण चीज हो । कुनै पनि नारी आफ्नो कुमारीत्वको विषयमा कमजोर हुँदैनन् । जुन उनीहरुको व्यक्तित्वको साख पनि हो ।

जीवनशैली/स्वास्थ्य

ब्राह्मणहरु किन प्याज, लसुन र च्याउ खाँदैनन् ?

ब्राह्मणहरु किन प्याज, लसुन र च्याउ खाँदैनन् ?

हाम्रो समाजमा अझै पनि शुद्ध ब्राह्मण प्याज, लसुन र च्याउ खाँदैनन् । यी कुनै कुराहरु मिसाइएको हुन्छ भनेर कतिपय ब्राह्म्णहरु घरबाहिर पनि खाना खाँदैनन् । तर, धेरैलाई थाहा नहुन सक्छ किन उनीहरु लसुन, प्याज तथा च्याउ खाँदैनन् भनेर ।

विचित्र विश्व

एक खतरनाक ह्याकर जसले विश्व हल्लाए

एक खतरनाक ह्याकर जसले विश्व हल्लाए

तपाईले कसलाई सोध्नुहुन्छ त्यसमा भर पर्छ हाज्मा बेन्डेलाज कि त नायक हुन वा साइबर युगका खतरनाक अपराधी । कम्प्युटर कोडिङमा विशेष दख्खल राख्ने र पाँचभाषा बोल्न जानेका यी चर्चित ह्याकरलाई ‘ह्याप्पी ह्याकर’ नामले पनि चिनिन्छ ।