विज्ञापनको व्यापार, सबैतिर व्यापक

  • मंगलबार, ४ मंसिर, २०७५
  • 3 weeks ago
  • युके
डा. बच्चु कैलाश कैनी

 

- डा. बच्चु कैलाश कैनी

 

विज्ञापन समयको माग हो । सबैलाई आफ्नो व्यापार, व्यवसाय, नाम र सामान बिकाउने अचुक उपाय हो विज्ञापन । विज्ञापनको क्षेत्र पनि दिन प्रतिदिन ठूलो हुँदैछ । हरेक जिल्ला, शहर, प्रदेशमा छ्यापछ्याप्ती खुलेका टेलिभिजन, रेडियो, पत्रपत्रिकादेखि तुल, ब्यानर, पोस्टर, पम्प्लेटसम्म जताततै विज्ञापनको व्यापार चलेको छ । विज्ञापनको व्यापार गर्न सामाजिक संजाल त आधुनिक जमानाको आधुनिक माध्यम नै भयो । 

 

भनिन्छ, ’बोल्नेको पिठो बिक्छ, नबोल्नेको चामल पनि बिक्दैन ।’ त्यसैले होला विज्ञापनको व्यापार खुब चलेको छ आजकल । गाउँ, शहर, तराई, पहाड वा हिमाल सबैतिर बोल्नेको पिठो बिकेको बिक्यै ्छ । बोल्न नसक्ने वा केही देखाउन नसक्नेहरु केही गर्न सक्ने हुँदा हुदैं पनि दबिएर बसेका छन । हाम्रो संस्कृतिको एकदम अभिन्न अंग बनेको छ विज्ञापनको व्यापार ।

 

यसो नाम चलेका पत्रिकाको पेज पल्टाउने हो भने समाचार भन्दा धेरै विज्ञापन छापिएका भेटिन्छन् । विज्ञापन पनि थरि थरिका हुन्छन । एउट्टै जडिबुटी वा औषधिले रुघाखोकी, सुगर, प्रेसर, टाउको दुखेको, बाथ, ज्वरोदेखि क्यान्सरसम्मको उपचार हुने विज्ञापन नाम चलेका पत्रपत्रिकामा छापिन्छन् । त्यसैको लहलहैमा लागेर रोगलाई झन् झन् जटिल बनाउनेको संख्या यहाँ धेरै नै छ । न कतै दर्ता हुनु पर्ने, न कसैबाट प्रमाणीकरण गर्नु पर्ने । जे लेखे पनि हुने, जस्तो पनि छापिने । पैसा कमाउन छापिने यस्ता विज्ञापनमा झुठा व्यापार हुने सबैलाई प्रस्ट छ । तर पनि विज्ञापन बिना रोकतोक चलेकै छन् ।

 

केही हजार रुपैयाँ लिएर फर्म भर्न लगाएर  रोजगारी दिने ग्यारेन्टी लिने पनि सजिलै विज्ञापनको व्यापार गर्न सफल भएका छन् । न कुनै कार्यालय हुनुपर्ने, न केही काम नै हुनुपर्ने । अमुर्त वा अनलाइन कामको लागि रोजगारी दिने धेरै छन् आजकल शहर बजारमा । जागिर नहुनेको लागि जागिर दिने ग्यारन्टी दिने गरी तालिम दिने पनि बिज्ञापनको व्यापार पनि नेपाल जस्तो बेरोजगारीको समस्या भएको देशमा सजिलै चलेको छ ।

 

बैदेशिक रोजगारको के कुरा गर्नु ? नाम चलेका पत्रपत्रिकाका धेरै पेजहरु बैदेशिक रोजगार सम्बन्धित विज्ञापनले भरिएका हुन्छन । फ्री भिसा, फ्री  टिकट र आकर्षक रोजगार भने पनि यी सबै कुरा विज्ञापनमा मात्रै सिमित छन् । धेरैजसो दलाल र ठगहरुको बिगबिगी छ यो क्षेत्रमा । विज्ञापन जति लोभ लाग्दो हुन्छ त्यति धेरै पीडा छ यो क्षेत्रमा । यो क्षेत्रमा धेरै नै विज्ञापनको व्यापार खुलआम झुटको व्यापारको रुपमा चलेको छ । सरकारले थाहा पाए दिन दहाडै धेरै विज्ञापनको व्यापारमा फसेर धेरै नेपाली युवा युवतीहरुको बेहाल भएको छ ।

 

कोही विदेशमा सजिलै पढ्न पठाउने र कोही पढाईको नाउँमा काममा पठाइदिने आदि विज्ञापन धेरै चलेको छ आजकल हाम्रा शहर बजारमा । स्कुल र कलेजको विज्ञापन हेर्ने हो भने सबै उत्कृष्ट परिणाम ल्याउने मात्रै छन् यहाँ । कुनै पनि स्कुल कलेजमा भर्ना हुने वित्तिकै सबै उत्तिर्ण हुने वा सबैको उत्कृष्ट परिणाम आउने पक्का हुने जस्तै गरी विज्ञापन गरिन्छ । लाग्छ हाम्रा कलेज र स्कुलका भौतिक पुर्वाधारहरु र शिक्षकहरु पनि अमेरिका, यूरोप र धेरै विकसित मुलुकका भन्दा धेरै अघि छन्  ।

 

एकाथरी छन् जो निशुल्क आफ्नो विज्ञापन गर्न माहिर छन् । जस्तै पत्रकार मित्रहरुलाई प्रभावमा परेर, पत्रिकाका सम्पादक वा कर्मचारीलाई भोज भतेरमा आमन्त्रण गरेर आफ्नो समाचार छापेर समाचाररुपी निशुल्क विज्ञापनको व्यापार गर्नेहरु पनि छन । यो कसैलाई गाह्रो लाग्ने काम भए पनि धेरैको लागि भने सस्तो र भरपर्दो उपाय बनेको छ ।

 

आजकल अनलाइन पत्रपत्रिकाको बाढी नै आएको छ । अधिकांश कपी र पेस्टको भरमा चल्ने पत्रपत्रिकाले धेरैको लागि समाचाररुपी निशुल्क विज्ञापनको व्यापार गर्ने सहज बनाइदिएको छ । सम्पादकहरुको लागि छापिने सामाग्री पनि हुने, कतिको निशुल्क विज्ञापनको व्यापार पनि हुने । दुवै पक्षको लागि यो भन्दा सजिलो काईदा के हुने ? 

 

अहिले समाजसेवामा पनि विज्ञापन खुब चलेको छ । यसो दुई चार हजार दान गर्यो । मान, समान र खादा ग्रहण गर्यो । सामाजिक संजाल रंगायो । दान दिने र लिने दुवैको चर्चा । जतातेतै वावाही बटुल्यो । बधाई लिने फुर्सद नै नहुने । उस्तै परे प्रमाणपत्र सधैंको लागि भित्तामा झुण्डिने । त्यो भन्दा ठूलो विज्ञापन के हुन्छ ? लिने र दिने दुवैको विज्ञापन । त्यसैले त् चलेको छ समाज सेवामा पनि विज्ञापनको व्यापार ।

 

सामाजिक संजालमा गरिने विज्ञापनको झन् के कुरा गर्नु ? को अछुतो त सामाजिक संजालबाट आजकल ? आफ्नो तस्विर वा आफ्नो प्रचार, आफ्नो लेख रचना सित्तैमा प्रकाशन गर्न कसैको अनुमति लिनु नपर्ने, कहीं सेन्सर नहुने एक रत्ति पनि पर्खन नपर्ने सजिलो माध्यम बनेको छ सामाजिक संजाल । त्यति मात्रै हैन राजनीतिक एजेन्डा, टोल, गाउँघर सबैतिर सबैको सुचना छाप्ने, विज्ञापन गर्ने आदी माध्यम हो सामाजिक संजाल । कार्यालय, संघसंस्था, धर्म, जनजाति आदिको प्रचार प्रसार गर्ने निशुल्क माध्यम  बनेको छ सामाजिक संजाल । त्यसैले सामाजिक संजाल पनि विज्ञापन को व्यापारको लागि अपार भएको छ ।

 

आजकलको युगमा विज्ञापन व्यापार व्यवसायको अभिन्न अंग हो । विज्ञापन अर्थतन्त्रको एक भाग हो । तर, विज्ञापनको नाममा झुठा आश्वासन दिनु, गलत कुराको प्रबद्र्धन गर्नु र आत्मप्रचार गर्नु ठीक हैन । राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय क्षेत्रमा विज्ञापनका आफ्नै नियम र मान्यताहरु हुन्छन । तर, जसले जे छापे पनि हुने जस्तो गरी विज्ञापनको खुलेआम रुपमा गलत व्यापार भइरहेको छ । सामाजिक संजालमा कतिपय कुराको दुरुपयोग भइरहेको छ ।

 

सरकार ठूला ठूला नारामा व्यस्त छ । रेल, पानीजहाज, ठूला ठूला आयोजना नै सरकारको प्राथमिकतामा परेका छन् । आम जनताका सानातिना समस्याको कसले कुरा गर्ने ?  विज्ञापनको व्यापार गरेर ठगी गर्ने गिरोह टोल टोलमा सबैले देख्ने गरी फस्टाउँदा पनि  लाग्छ यहाँ न त सरकार भएको भान हुन्छ न कसैले वास्ता गरेको जस्तो नै लाग्छ ।

 

विज्ञापनको कुन व्यापार सही हो र कुन व्यापार गलत हो आफैले छुट्टाउने हो । आफै सचेत हुने हो । विज्ञापनमा हुने बढाई चढाई र झुठा कुरादेखि आफै बच्ने हो । सही सही नै हुन्छ र गलत गलत नै ।  कोही आत्मारतिमा रम्ने गरेको छ भने त्यो क्षणिक हो । विज्ञापनको व्यापार सबैको लागि अपार र व्यापक बनाई दिने हामीले नै हो । त्यसैले हामी नै सचेत र सजग हुनु जरूरी छ ।

 


थप समाचार

लिभरपुलमा समिति गठन गर्न नसकी फर्कियो एनआरएन यूके

  • 15 minutes ago
लिभरपुलमा समिति गठन गर्न नसकी फर्कियो एनआरएन यूके

लण्डन । एनआरएन यूकेअन्तर्गत क्षेत्रीय समिति गठनका लागि भन्दै लिभरपुल पुगेको टोली समिति गठन गर्न नसकी फर्किएको छ । नर्थ वेस्ट कमिटि गठनको लागि भन्दै आइतबार लिभरपुलमा गरिएको भेलामा समिति गठनको वातावरण ब

कवि मुक्तान थेवाको कवितासंग्रह ‘अखण्ड आलाप’माथि बहस

  • 11 hours ago
कवि मुक्तान थेवाको कवितासंग्रह ‘अखण्ड आलाप’माथि बहस

चितवन । प्रगतिशील लेखक संघ चितवनले आयोजना गरेको कार्यक्रममा सामाजिक एवम् राजनीतिक परिवर्तनका लागि साहित्यमार्फत कलम चलाउँदै आएका कवि मुक्तान थेवाको कवितासंग्रह ‘अखण्ड आलाप’माथि शनिबार भरतपुरमा बहस गरि

कोलकातामा नेपाल भवन बनाउन सरकारसँग आग्रह

  • 11 hours ago
कोलकातामा नेपाल भवन बनाउन सरकारसँग आग्रह

काठमाडौँ । भारत पश्चिम बङ्गालस्थित कोलकातामा नेपाल भवन बनाउन पहल भएको छ । कोलकातावासी नेपालीहरुले महेशतला नगरपालिका–२३, विवेकानन्द पार्क रोड नेर ११ कठ्ठा जग्गा लिइसकेका छन् ।



प्रेम र यौन

महिनावारीको बेलामा यौन सम्पर्क गर्न हुन्छ कि हुँदैन ?

महिनावारीको बेलामा यौन सम्पर्क गर्न हुन्छ कि हुँदैन ?

एजेन्सी । महिनावारी भएको बेला यौन सम्पर्क गर्न हुन्छ ? या हुँदैन यो प्रश्नले धेरै जोडीहरुले सोध्ने गरेका छन् । यस्तो बेला यौन सम्पर्क गर्ने कुरा इच्छामा भर पर्छ । तर, हाम्रो समाजको चलनचल्तीको कुरा गर्ने हो भने महिनावारीको बेला सम्पर्क गर्नुलाई राम्रो मानिँदैन ।

जीवनशैली/स्वास्थ्य

बच्चाको कान सफा गर्दा यी कुरामा ध्यान दिनुहोस्

बच्चाको कान सफा गर्दा यी कुरामा ध्यान दिनुहोस्

सानो बच्चाको कान सफा गर्दाको समयमा केयौ कुराहरुलाई ध्यानमा राख्नु आवश्यक हुन्छ । बच्चाहरुको कान सफा गर्नको लागि क्यू टिप्सको प्रयोग नगर्नुहोस् ।

विचित्र विश्व

‘एस’ बाट नाम सुरु भएका व्यक्ति कस्ता हुन्छन्

‘एस’ बाट नाम सुरु भएका व्यक्ति कस्ता हुन्छन्

अंग्रेजीको १९ औ लेटर ‘एस’ । किताबी ज्ञान बाहेक व्यवहारिक ज्ञानमा पनि ‘एस’ लेटरको महत्व रहेको बताइन्छ । ‘एस’ बाट नाम सूरु हुने मानिसहरु एकदमै मेहनती हुन्छन् । यिनीहरु कुरा गर्न यति सिपालु हुन्छन् कि जोकाहीलाई सजिलै आकर्षित गर्न सक्छन् ।