चित्रबहादुरहरु किन देखिन्छन् कमल थापा जस्तै ?

संघियता बिरोधी शक्तिको रुपमा चिनिँदैआएको राष्ट्रिय जनमोर्चालाई पछिल्लो समय राप्रपासँग जोडेर टिप्पणी गर्न थालिएको छ । प्रगतिशिल कित्ताका ब्यक्तिहरुले जनमोर्चालाई ‘राप्रपाको भाई पार्टी’ भनी आरोप लगाउन थालेको धेरै भयो ।

 

त्यसो त संघियताको बिरुद्धमा जनमोर्चा अध्यक्ष चित्रबहादुर केसीले बारम्बार वकालत गर्दैआउँदा त्यसको प्रत्यक्ष लाभ राप्रपालाई नै पुगेको छ ।

 

यही तर्क पुष्टि गर्दै जनमोर्चाले राप्रपाको बिचारप्रति फेरि सद्भाव देखाएको छ । आइतबार मात्रै जनमोर्चा अध्यक्ष चित्र बहादुर केसीद्धारा जारी गरिएको विज्ञप्तिमा यस्तै कुरा प्रष्ट छ ।

 

राप्रपाको विधानबाट राजसंस्था र हिन्दु राष्ट्र सम्बन्धी वाक्यांश हटाउन निर्वाचन आयोगले दिएको निर्देशनको जनमोर्चाले विज्ञप्ति जारी गर्दै बिरोध ग¥यो ।

 

विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘निर्वाचन आयोगले राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीको ‘राजतन्त्र’ र ‘हिन्दू धर्म’ सम्बन्धी नीतिलाई बदल्न दिएको निर्देशनलाई हामीले गलत मान्दछौं र त्यो संविधानमा व्यवस्था गरिएको अधिकारको पनि बिरुद्ध छ भन्ने हाम्रो मत छ ।’

 

अभिव्यक्तिको हकका लागि सवाल उठाइएको भए पनि समाजवादी सपना सहित स्थापित भएको कम्युनिष्ट पार्टीको राजनीतिक एजेण्डा बिस्तारै राप्रपा जस्तो पार्टीसँग मिल्नु संयोग मात्रै मान्न सकिँदैन ।

 

सत्ता समिकरणको हिस्सेदार राप्रपाको ‘राजनीतिक लाईन’ प्रति लचिलो बन्दैआएको जनमोर्चा मधेस, आदिवासी जनजाती लगायत सामाजि मुद्दाप्रति किन चासो दिँदैन ?

 

विज्ञप्तिमार्फत राप्रपाप्रति देखाएको सद्भावले पनि जनमोर्चाप्रति लगाइने आरोपको थप पुष्टि हुँदैआएका छन् । प्रष्ट छ, राप्रपाले निर्वाचन प्रक्रिया र संविधानको खिलाफ उठाएको मुद्दा आफैँमा बिरोधाभाष छ । यसैले पनि निर्वाचन आयोगले राप्रपाको विधानका केही वाक्यांश संविधान र गणतन्त्रसँग मेल नखाएको भन्दै हटाएको थियो ।

 

साथै गणतान्त्रिक पद्धत्ति र अग्रगमनप्रति राप्रपा इमानदार छैन भन्नु आरोप नभएर बस्तुगत बुझाइ नै हुनेछ । अर्थात्, ‘प्रतिगामी शक्ति’ । पुराना कम्युनिष्ट शक्ति र नेताहरु लामो समयदेखि बर्गीय मुद्दा उठाउँदैआए । चित्र बहादुर केसी, नारायणमान बिजुक्छे लगायत नेताहरु प्रतिपक्षीको भुमिकामा टिकिरहे पनि ।

 

तर अचेल उनीहरुका अभिव्यक्ति र कार्यशैली किन समयानुकुल देखिँदैनन् ? संघियता, पहिचान जस्ता मुद्दाप्रति किन कठोर बन्दैआएका छन् ? उनीहरुका मुद्दा, एजेण्डा किन ‘प्रतिगामी शक्ति’ सँग मिल्न थाले ? अहिले कम्युनिष्टहरुको गम्भीर समस्यामध्ये यो पनि हो ।

 

माओवादी युद्ध र जनआन्दोलनपछि उठेका जातीय समावेशी, पहिचान, सहअस्तित्वका मुद्दा प्रति कम्युनिष्ट शक्ति नै कठोर बन्दैजानुले सिंगो नेपाली कम्युनिष्टहरु प्रति लाग्ने आरोप थप बलियो बन्दै गएको छ ।

 

 

भारतको सन्दर्भ :

धनी र गरिब बीचको खाडल गहिरो बन्दै गएको छिमेकी देश भारतमा समेत कम्युनिष्ट पार्टीहरु कमजोर बन्दै गएका छन् । जहाँ कम्युष्टि पार्टीहरुले भन्दैआएका ‘सर्वहारा’हरु ३ करोड भन्दा बढीको संख्यामा छन् ।

 

यद्यपी, किन भारतीय समाजमा कम्युनिष्ट पार्टीहरु कमजोर बन्दैगए ? आत्मसमिक्षाको खाँचो छ की छैन ? स्मरणीय छ, प्रजातान्त्रिक र महात्मा गान्धी जस्ता ‘आध्यात्मिक’ नेताहरुले भारतीय स्वतन्त्रताको लागि लडिरहँदा त्यहाँका पुराना कम्युनिष्ट पार्टीहरुको भुमिका नगन्य रह्यो । दुखद् पक्ष के भने अहिले पनि भारतीय कम्युनिष्ट पार्टीहरु कार्ल माक्र्सको नाममा ‘मन्त्र जप्दैछन्’ भने अन्य आध्यात्मिक तथा गैर कम्युनिष्ट समुहले समकालिन समस्याबारे बस्तुगत टिप्पणी गर्न थालेका छन् । फलस्वरुप माक्र्सवाद वा कम्युनिज्म समग्र विचार र सिद्धान्तप्रति नै आम मानिसको विश्वास घट्न थालेको छ ।

 

 

चित्र बहादुरहरुको दुख :

नेपाली सन्दर्भमा मोहन बिक्रम सिंह, चित्रबहादुर केसीहरुको दुख यही हो । ‘क्रान्तिकारी नेता’ विप्लव र नेमकिपाका नेता नारायणमान बिजुक्छेको पनि हालत उस्तै छ ।


बर्षौँदेखि निरन्तर बर्गीय मुद्दाको ‘जपतप’ गरिरहने । लोकतान्त्रिक मुल्य मान्यताप्रति आँखा चिम्लिने । नेपालमा ‘क्लासिकल कम्युनिष्ट’हरुको समस्या यही हो ।

 

त्यसैले त ‘माले–मसाले–मण्डले एकै हुन्’ भनी प्रजातान्त्रिक भनिनेहरुले कम्युनिष्टहरुलाई लगाउने पुरानो आरोप पुष्टि हुँदैजान्छ ।

 

जनमोर्चाको हालैको गतिविधि पनि ठिक त्यस्तै छ । सबैभन्दा बढी सत्ता उपभोग गरेको पार्टी नेपाली कांग्रेस लोकतान्त्रिक वा अग्रगामी देखिँदै जानु, प्रगतिशिल र अग्रगामी भनिएको जनमोर्चा जस्तो पार्टी प्रतिगामी देखिँदै जानु विरोधाभाषपूर्ण त छ, नेपाली समाजको ‘बीग ट्र्याजेडी’ पनि हो ।

 

आखिर कम्युनिष्ट पार्टीको उद्धेश्य त समानता र समतामुलक समाज निर्माण गर्नु नै हो । त्यसका लागि लोकतान्त्रिक मुल्य मान्यतालाई स्थापित गर्दै जानु हो । र समावेशी, सहअस्तित्व, विविधतासहित लोकतान्त्रिक राज्यका बलिया आधार हुन् । तर यसको लागि समाजप्रति हेर्ने दृष्टिकोण पनि वस्तुवादी नै हुनुपर्ला । यदी यसो हो भने जनमोर्चा जस्तो पार्टी किन बारम्बार राजावादी शक्तिसँग घाँटी जोड्न पुग्छ ?

 

स्वभविक छ चित्रबहादुर केसी र उनको पार्टीले लामो समय प्रतिपक्षी भुमिका निर्वाह गर्यो । अघिल्ला सरकारका पालामा चित्र बहादुर केसीहरु ‘भ्रष्टाचार’, ‘अनियमितता’ जता विषयलाई प्रतिपक्षी आवाज बनाउँथे । अहिले उनीहरुको प्रतिपक्षी आवाज एउटै छ त्यो हो ‘संघियता बिहिन राज्य’ अर्थात्, संघियता बिरोधी समाज ।

चित्र बहादुरहरुले प्रतिपक्षी आवाजको रुपमा उठाएको संघियता बिरोधी मुद्दा नै अहिलेको खास प्रतिपक्षी बिचार हो त ? बिडम्वना नै मान्नुपर्छ, चित्रबहादुर केसीले राजनीतिक अस्तित्वको रुपमा पछिल्लो समय लिएको प्रतिगामी अडान, संघियता बिरोधी मुद्दा उनी आफैँलाई पत्तो हुँदा–नहुँदै प्रतिगामी मुद्दामा परिणत भइसकेको छ ।

 

 

कम्युनिज्म, ईँटा बनाउने साँचो :

माक्र्सवाद जस्तो वैज्ञानिक तथा भौतिकवादी विचार हिन्दु धर्मप्रभावित नेपाली समाजमा लागु गरिरहँदा यहाँको विज्ञान बिरोधी समाज र चिन्तनबारे कत्तिको ख्याल छ ? सांस्कृतिक र धार्मिक मान्यताबाट ग्रसित आफ्नै बिचार पद्दत्ति र चिन्तन बस्तुवादी र माक्र्सवादी छैन भन्ने कम्युनिष्ट नेताहरुलाई ख्याल छैन ।

 

हो । यसै गरी कम्युनिष्टहरु चिप्लिँदै गएका छन् । र अन्ततः ‘तानाशाही’ शक्ति वा प्रतिगामीहरुसँग घाँटी जोडिए जस्तो देखिन्छ । किन कमल थापा र चित्र बहादुर केसी उस्तै–उस्तै देखिन्छन् ? यसको समिक्षा नेपाली ‘कम्युनिष्ट’ हरुले बेलैमा नगर्ने हो भने अन्ततः अरु थुप्रै केशरजंग रायमाझी, मोहन चन्द्र अधिकारी, मोदनाथ प्रश्रितहरु जन्मिदै जानेछन् ।

 

नेपाली कम्युनिष्टहरुको राजनीतिक–सांस्कृतिक अभ्यासले देखाउँदैछ, उनीहरु पहिले हिन्दु त्यसपछि नेपाली नागरिक । अनि मात्रै कम्युनिष्ट । यही हो नेपाली कम्युनिष्टहरुको बैचारिक बिडम्वना ।

 

दुर्घट्नावश कम्युनिज्मलाई यसरी भित्र्याइयो की मानौँ, ईँटा बनाउने ‘डाई’ (साँचो) भित्र प्रशोधन नगरिकनै माटो कोचियो ।
ठिक त्यसैगरी नेपाली हिन्दु, ब्राह्मण संस्कारबाट हुर्केका युवाहरु धमाधम टुपी र जनै काटेर कम्युनिष्ट त बने । तर चिन्तन र संस्कृति फाल्न सकेनन् ।

 



Your Comment

थप समाचार

निर्दयी सुनमाया : ७५ वर्षीय भूपू गोर्खा लिम्बुको घांटी अट्ठ्याएर गरिन् हत्या

  • 10 hours ago
निर्दयी सुनमाया : ७५ वर्षीय भूपू गोर्खा लिम्बुको घांटी अट्ठ्याएर गरिन् हत्या

लिम्बूको हत्या गरेको तथा नीजकी श्रीमतिलाई आक्रमण गरी बन्धक बनाएको लगायतका अभियोगमा मुद्धा खेपिरहेकी आरोपी ५० वर्षीया सुनमाया तामांगले भने अदालतसामु आफुमाथि लगाइएको अभिय

के साँच्चै प्रियंकाले पाएकै हुन् त जीवनसाथी ? एकसाथ दुवै यस्तो अवस्थामा भेटिए

  • 11 hours ago
के साँच्चै प्रियंकाले पाएकै हुन् त जीवनसाथी ? एकसाथ दुवै यस्तो अवस्थामा भेटिए

एजेन्सी । बलिउडदेखि हलिउडसम्म आफ्नो खास पहिचान बनाउन सफल अभिनेत्री प्रियंका चोपडा यी दिनहरुमा निकै चर्चामा रहेकी छिन् । 

बलिउड अभिनेता सलमान खानको साथमा ज्याकलिन नेपाल आउँदै

  • 11 hours ago
बलिउड अभिनेता सलमान खानको साथमा ज्याकलिन नेपाल आउँदै

मंसिर २ । बलिउड सुपरस्टार सलमान खान बलिउडमा चर्चित श्रीलंकाली अभिनेत्री ज्याकलिन फर्नान्डिसका साथमा नेपाल आउँदैछन् ।


Loading...

भिडियो

hamropatro

नेपाल

"वाम गठबन्धनको बहुमत पुग्नु भनेको भ्यागुताले धार्नी उचाल्ने जस्तै" - प्रम देउवा

बाजुरा, मंसिर २ । नेपाली काँग्रेसका सभापति एवँ प्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाले वाम गठबन्धनले जनताको अधिकारलाई रक्षा गर्न नसक्ने बताएका छन् । 

जीवनशैली

कुनैपनि काम नबनेर हैरान हुनुहुन्छ ? दशाग्रहले सताएको छ ? १ कचौरा नुन बाथरुममा राख्नुस्

कुनैपनि काम नबनेर हैरान हुनुहुन्छ ? दशाग्रहले सताएको छ ? १ कचौरा नुन बाथरुममा राख्नुस्

एजेन्सी । नूनको प्रयोगसहित गरिने केही उपायले घरका सदस्यको सोँच नै सकारात्मक हुन्छ । नूनले खानाको स्वाद मात्र बढाउने होइन यसले बास्तु दोष पनि कटाउन मद्दत पुर्‍याउँछ ।