समृद्धि बहसः बजारमात्रै होइन, ब्रह्माण्ड नै हत्केलामा राख्ने समय

  • शुक्रबार, ८ बैशाख, २०७४
  • 1 week ago
  • अर्थ

काठमाडौं, वैशाख ८ । दिनप्रतिदिन सूचना प्रविधिमा भइरहेको विकासले विश्वलाई नै साँघुरो बनाइसकेको यर्थाथ अब नौलो रहेन । तैपनि सूचना प्रविधिले सबैखाले सञ्चार क्षेत्रमा सुधारको साथै परिमार्जित भएर पनि आउने क्रममा छ । सोही कारणले गर्दा यसको लोकप्रियता दिनप्रतिदिन बढ्दो छ ।

 

समग्र प्रविधि क्षेत्रको सर्वस्वीकार्य विधा सूचना प्रविधि देश विकासको मेरुदण्ड नै बनेको छ । दैनिक जीवनमा सूचना प्रविधि हावी भएकोले मानिसको दैनिकी नै फेरिएको छ ।

 

अहिलेको अवस्थामा सूचना प्रविधि बहुउपयोगी वस्तु भइसकेको अवस्था छ । होटल, कृषि, बैंकिङ, बिमा, स्वास्थ्य, सञ्चा लगायतको क्षेत्रमा सूचना प्रविधिले अहम् भूमिका खेलिरहेको छ ।

 

यी क्षेत्रहरुले पछिल्लो समय आफ्नो वस्तु तथा सेवाको जानकारी हत्केलामा ल्याइसकेको अवस्था छ । प्रायः ठूला तथा मझौला कम्पनीहरुले मोबाइल एप्समार्फत वस्तु तथा सेवाको बिक्री गरिरहेका छन् । यसमा साना व्यवसाय गर्नेहरु पनि अछुत्तो छैनन् ।

 

करिब १० वर्ष अघिको स्थितिलाई फर्केर हेर्ने हो भनेपनि हामीले यो क्षेत्रमा फड्को मारिसक्यो । तर, अझै बढ्नु छ अगाडि । फर्केर हेर्दा सन्तोष मान्ने ठाउँ रहेपनि अन्य देशहरुलाई हेर्दा हामी निकै पछाडि नै छौं ।

 

आर्थिक समृद्धिको नाममा नेपालमा सूचना प्रविधिको व्यापक विकास हुनुपर्छ भनेर बहस पनि हुने गरेको छ । केही परियोजनाहरु तथा कार्यक्रमहरु पनि आएका छन् ।

 

स्मार्ट सिटीः

 

उद्योगी व्यवसायीहरुको छाता संगठन नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ (एफएनसीसीआई)की नवनियुक्त अध्यक्ष भवानी राणले पदभार ग्रहण गरिरहँदा सरकारको लिस्टमा रहेको स्मार्ट सिटी बनाउने अवधारणलाई सहयोग गर्ने भनेर प्रतिबद्धता जनाइन् । यसले के देखाउँछ भने उद्यागी व्यापारीहरुपनि स्मार्ट सिटीको अवधारणमा जानुपर्छ भनेर लागिरहेका छन् । प्रविधिलाई उनीहरुले पनि आत्मसाथ गरिरहेका छन् ।

 

पछिल्लो केही वर्ष यता चर्चा पनि यसैको रहेको छ । त्यसोभए स्मार्ट सिटी भएपछि के भइहाल्छ त ? स्मार्ट सिटी हुनु भनेको आर्थिक विकाससँगै सामाजिक परिवर्तन पनि हो । स्मार्ट सिटी भएपछि इन्टरनेटको प्रयोगबाट सबै वस्तु तथा सेवा पाउने भन्ने हो । त्यस्तै त्यसमा वातावरण पनि सन्तुलित बनाउनुपर्छ भन्ने कुरा जोडिन्छ ।

 

स्मार्ट सहर बन्नको लागि हरेक मानिसको मोबाइल या अन्य उपकरणमा इन्टरनेट जोडिनु आवश्यक छ । त्यस्तै ई (विद्युतीय) सुशासन स्थापित भएको, व्यवस्थित सार्वजनिक यातायात, ई–भुक्तानी, आदी पर्छन् । यस्तो परियोजना तत्कालै सुरु गर्नु आवश्यकता छ ।


आइटी पार्कः

 

काभ्रेको बनेपामा ठूलो लगानीमा आईटी पार्कको लागि प्रारम्भिक भौतिक पूर्वाधारको निर्माण भएको वषैं बित्यो तर त्यो अझै सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । उक्त पार्क सञ्चालनमा ल्याउनुपर्यो भनेर सरोकारवाल निकायहरु लागिपरेका छन् तर सम्बन्धित पक्षले त्यसमा चासो दिएको छैन ।

 

२ सय ५७ रोपनी क्षेत्रफलमा फैलिएको पार्क निर्माणको लागि ३० करोड भन्दा बढी खर्च भइसक्यो तर आएको कम्पनीपनि पार्कमा टिक्न सकेन । २०६३ सालमा एउटा डच कम्पनी आएर पार्कबाट कामपनि सुरु गरेको थियो तर इन्टरनेट, बत्ति, राजधानी जोड्ने बाटोको समस्या देखाएर कम्पनीले उक्त ठाउँलाई छोड्यो ।


तर हाल बत्तिको समस्या हटिसकेको छ । त्यस्तै बाटो पनि चौडा भइसकेको छ अब बाँकी रह्यो इन्टरनेट त्यसको समाधान गर्न पनि बिभिन्न इन्टरनेट सवाप्रदायक कम्पनीहरु सक्षम भइसकेको छ । जतिसक्दो चाँडो उक्त पार्क सञ्चालनमा ल्याउन सके थुप्रै नेपालीहरुले रोजगारी पाउन सक्छन् । नेपालले पनि आफ्नो सफ्टवेरहरु विदेशमा बित्री वितरण गर्न सक्छन्, साथै नयाँ–नयाँ प्रविधिको विकासमा टेवा पुर्याउन सक्छ ।

 

स्मार्ट कृषिः

 

हामी भन्न त भन्छौं नेपाल कृषि प्रधान देश हो तर प्रायः हरेक कृषिजन्य वस्तुहरु आयात गरिरहनुपरेको विवशता छ । अहिले नेपालमा परम्परागत तरिकाले कृषि उत्पादनमा काम भइरहेको छ । यो कुरालाई सरोकारवालाहरुले पनि उठाएका छन् तर आधुनिकिकरण तर्फ भने ध्यान गएको छैन ।

 

धेरै परिवारहरु व्यवसायीकताको लागि भन्दापनि आफुलाई पुग्ने हिसावले कृषि क्षेत्रमा आबद्ध भइरहेका छन् । त्यो कार्य पद्धत्तिलाई जतिसक्दो चाँडो हटाएर नयाँ सिप तथा प्रविधि मार्फत व्यवसायीक खेती गरिनु आवश्यक छ ।

 

आधुनिकिकरणले थोरै ठाउँबाट पनि धेरै उत्पादन दिन सक्छ र साथै काममा सहजता र थोरै जनशक्तिले धेरै उत्पादन गरि नेपालले गरिरहेको आयातलाई घटाउन सकिन्छ ।

 

हामीले सिक्नुपर्ने कुरा के भने इजरायलजस्तो देशले नेपाली युवाहरुलाई कृषि सिकाउन वर्षेनि लिएर गएको हुन्छ । तालिमबाट फर्केका युवाहरुको अनुभव सुन्ने हो भने इजरायलले कृषिमा क्रान्ति नै गरेको छ । मरुभुमीजस्तो ठाउँमा पनि उनीहरुले राम्रो उत्पादन गरेका छन् ।

 

कारण हो कृषिमा नयाँ प्रविधिको प्रयोग । इजरायलले करिब ७० प्रतिशत कृषि उत्पादन अमेरिका, युरोप लगायतको देशमा तरकारी तथा फलफुल निर्यात गर्दै आएको छ ।

 

पछिल्लो समयमा नेपालमा पनि अनलाईनबाट तराकारी खरिद बिक्री हुन थालिसकेको अवस्थामा कृषि उत्पादनमा आधुनिक प्रणालीको विकास नगरी सुखै छैन ।

 

विद्युतीय सेवाः

 

पछिल्लो समय विद्युतिय सेवाको बारेमा व्यापक हल्लाखल्ला छ । सरकारी कार्यलयहरुमा इलेक्ट्रोनिक रेकर्ड राख्ने, सेवाग्राहीलाई घरैबाट सेवामा पहुँच दिने, परिचय पत्रहरुलाई डिजिटलाइज गर्न लगायतका कुराहरु खासै अगाडी बढेको पाइँदैन बढेका केही योजनाहरुको हालत पनि लथालिंग अवस्थामा छ ।

 

जस्तो सरकारले स्मार्ट लाइसेन्स, प्रचलनमा पनि आयो तर, त्यसको प्रभावकारीता खोई ? ल्याउनु मात्र ठूलो कुरा होइन साँचै यस्ता कुराहरुबाट देशले या सेवाग्राहीले फाइदा पाउनैपर्छ ।

 

विकसित मुलुकका कुरा गर्ने हो भने त्यहाँका जनताहरु कुराकानी गर्दै–गर्दै अर्को काम पनि सम्पन्न गर्ने भइसकेका छन् । सबैमा इन्टरनेटको पहुँच पुगेपछि सेवा प्रदायक कम्पनीहरुपनि सोही अनुसारको सेवा सुविधा दिइरहेका छन् ।

 

हाम्रो देशमा पनि पछिल्लो समय अनलाईन सपिङ, अनलाईन पेइमेन्ट, अनलाईन सेवा सुविधाको सुरुवात त भइसकेको छ । तर जतिमात्रामा हुनुपर्ने हो त्यो भएको छैन । अनि इन्टरनेटको महशुदरपनि महँगो छ । यस्ता सेवाहरु प्रभावकारी बनाउन सकिएको खण्डमा धेरै सहजता हुन्छ । आफू बसेकै ठाउँबाट कति कामहरु सम्पन्न गर्न सकिन्छ । यसले समय तथा पैसाको बचत गर्न सक्छ ।

 

शिक्षाः

 

देशमा सूचना प्रविधिको विकास गर्न सर्वप्रथम त शैक्षिक क्षेत्रमा जोड दिनुपर्छ । सूचना प्रविधिको ज्ञान हासिल गराउन उद्योगमा प्रयोग हुने व्यावसायिक ज्ञानभन्दा पनि पहिला त सैद्वान्तिक किताबी ज्ञान अनि उक्त आर्जन गरेको ज्ञानलाई प्रयोगात्मक ज्ञानमा प्रतिस्थापन गर्न सके त्यसले उत्पादक परिणाम दिन सक्छ ।

 

सूचना प्रविधिको अर्को प्रमुख बाधक सहरी क्षेत्र र ग्रामीण क्षेत्रबीचको खाडल । सम्पूर्ण उपलब्धताको केन्द्रीकरण र सहरमुखी अवधारणाका कारण ग्रामीण क्षेत्रका युवाहरूलाई प्रविधिको ज्ञान आर्जन गराउन दूरशिक्षाको अवधारणालाई विकास गरी अत्याधुनिक प्रविधिको पहुँच ग्रामीण भेगसम्म पनि विस्तार गर्न सकिन्छ ।

 

यसरी सहर र गाउँबीचको खाडल पुर्न सके सूचना प्रविधिको विकासले ठूलोगति लिन सक्छ ।

 



Your Comment

Loading...

भिडियो


Related Post

समृद्धि बहस १– पूर्वाधार विकासमा ध्यान दिए टाढा छैन समृद्धि

  • 1 week ago
समृद्धि बहस १– पूर्वाधार विकासमा ध्यान दिए टाढा छैन समृद्धि

काठमाडौंको अव्यवस्थित सडक र अत्याशलाग्दो जाम बाट आजित सबैलाई काठमाडौंमा मेट्रो रेल चढ्ने सपना छ । हुन पनि काठमाडौंको सवारी व्यवस्थापनको एउटा गतिलो उपाय हो– मेट्रो रेल । केही वर्ष पहिले देखि नै क

जातीय विविधता समृद्धि र एकताको आधारः ओली

  • 5 months ago
जातीय विविधता समृद्धि र एकताको आधारः ओली

काठमाडाैं । नेकपा (एमाले)का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले नेपालको जातीय विविधतालाई समृद्धि र एकताको रुपमा सदुपयोग गर्नुपर्ने बताएका छन् ।   लोकतान्त्रिक आदिवासी जनजाति महासङ्घको प्र

महान्यायाधिवक्ता आफै बहसमा

  • 7 months ago
महान्यायाधिवक्ता आफै बहसमा

काठमाडाैं ।  महान्यायाधिवक्ता श्रेष्ठले माथिल्लो तहका वकिललाई प्रोत्साहन गर्न आफैँ अदालतमा बहस गर्न जाने तयारी गरेका छन् । &nb

hamropatro


जीवनशैली

थाहा पाउनुहोस्, स्वस्थ रहन खराब बानीहरु कसरी छोड्ने ?

थाहा पाउनुहोस्, स्वस्थ रहन खराब बानीहरु कसरी छोड्ने ?

नियमित व्यायाम र स्वस्थ खानपानबाट नै स्वस्थ रहन सकिन्छ । विहानै उठेपछि राती सुत्नेबेलासम्म हाम्रा यस्ता कैयौ खराब बानीहरु हुन्छन् जसले स्वास्थमा समस्या हुन सक्छ ।

विचित्र विश्व

प्रेमिकाले धोका दिएको थाहा पाएपछि प्रेमीले गरे यस्तो हर्कत

प्रेमिकाले धोका दिएको थाहा पाएपछि प्रेमीले गरे यस्तो हर्कत

तपाई आफ्नी प्रेमिका अर्कै व्यक्तिसँग बेडमा सुतिरहेको देख्नुभयो भने के गर्नुुहुन्छ ? प्रेमिका तथा उनीसँगै बेडमा रहेका व्यक्तिसँग झगडा गर्नुहुन्छ ? तर एक व्यक्तिले अचम्म हर्कत गरेर देखाएका छन् ।