विश्वमा चीन त्यसै चिनिएको होइन, यस्तो छ विकासको लहर ल्याउने चीनको विगत

Bank Of Kathmandu
Mega Bank
Norvic Hospital

एजेन्सी । कृषि अर्थव्यवस्थादेखि आधा शताब्दीमा चीनले  गरेकाे रूपान्तरणले विश्व आश्चर्य चकित पारेको छ । चीन सफल हुनुमा धेरै वर्षको मेहनत र यसभित्र लुकेका विभिन्न पक्षको आफ्ना आफ्नै कहानीहरु रहेका छन् । 

 

आज, चीन विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र हो, ८६ ट्रिलियन डलरको १६ प्रतिशतभन्दामाथि जिडिपी रहेको छ । 

 

चिनियाँ अर्थव्यवस्थामा यसरी कायापलटक कसरी भयो । यसबारे जान्न भने सन् १९४९ अक्टोबर १ को चिनलार्य चिन्नु अत्यन्त आवश्यक रहन्छ । 

 

यो सबै कसरी भयो ?

चिनियाँ गृहयुद्ध १९२७–१९४९ सम्म चल्यो । गणतन्त्र चीन (रओसी) र कम्युनिष्ट पार्टी अफ चाइना (सीपीसी) बीचको देशको नेतृत्वमा एक भग्न विभाजन भयो। सीपीसी विजयी बने, र मुख्य भूमि चीन पिआरसीको रूपमा स्थापित भयो।

 

कम्युनिष्ट नेता माओत्सेले पीआरसीको लागि केही प्रमुख लक्ष्यहरू राखेका थिए । जमिनको स्वामित्वलाई दुरुपयोग गर्न, सामाजिक असमानतालाई कम गर्न, र दशकौं युद्धपश्चात् अर्थतन्त्रको पुनःस्र्थापना गर्न । यी लक्ष्यहरू प्राप्त गर्न पहिलो राज्य योजना आयोग र चीनको पहिलो उबिल वर्षे योजना पेश गरियो।

 

आजको समय तालिकाले उल्लेखनीय घटनाहरू र नीतिहरूको सात दशकहरू पछाडि फर्केर हेर्दछ जुन देशलाई चीन बनायो । यसलाई आधार डाटा चीन र अन्य एशिया प्रशान्त क्षेत्रहरूको लागि विश्व बैंकको कन्ट्री निर्देशक बर्ट होफम्यानले ग्राफिकबाट चित्रण गरेका छन् ।

 

माओको युगः १९४९–१९७७

माओत्सेको पीआरसी अध्यक्षको कार्यकालले देशको लागि व्यापक परिवर्तनहरू निम्त्यायो ।

 

१ १९५३–१९५७ पहिलो पन्च वर्षे योजना

कार्यक्रमको उद्देश्य चीनको औद्योगीकरणलाई प्रोत्साहित गर्नु थियो । स्टिल उत्पादन चार वर्षमा चार गुणा बढ्यो । १.३ मिलियन टनबाट ५.२ मिलियन टन कृषि उत्पादन पनि बढ्यो, तर यसले औद्योगिक उत्पादनसँग गति राख्न सकेन ।

 

सन् १९५८–१९६२ ग्रेट लीप फा‘रवर्ड

यो अभियानले साम्प्रदायिक खेती प्रणाली मार्फत चीनको कृषिदेखि औद्योगिक परिवर्तनमा जोड दियो । यद्यपि यो योजना असफल भयो । आर्थिक चरम समस्या र महान चिनियाँ अनिकालमा लाखौंको मृत्युको कारण ।

 

१९५९–१९६२ लुसान बैठक र ७० हजार कार्यकर्ताको बैठक

चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टी (सीसीपी) मा शीर्ष नेताहरूले पिआरसी को भविष्यको लागि विस्तृत नीति फ्रेमवर्क बनाउन बैठक ।

 

१९६६–१९७६ महान सर्वहारा सांस्कृतिक क्रान्ति

माओ जेडोङ ग्रेट लिप फारवर्डको विफलता पछि शक्ति र समर्थन पुनः प्राप्त गर्न कोशिस गरे । यद्यपि यो अर्को योजना हो जुन हिंसाले लाखौं मानिसलाई मार्ने काम गर्यो र फेरि चिनियाँ अर्थतन्त्रलाई अपांग बनायो ।

 

१९७१ संयुक्त राष्ट्र संघमा सामेल भयो

पीआरसीले आरओसी (ताइवान) लाई संयुक्त राष्ट्रको स्थायी सदस्यको रूपमा हटायो। यस थपले यसलाई संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को केवल पाँच जना सदस्यमध्ये एक जना बनायो — ब्रिटेन, संयुक्त राज्य अमेरिका, फ्रान्स र रूस लगायत ।

 

१९७२ राष्ट्रपति निक्सनको भ्रमण

२५ वर्ष रेडियो मौन पछि, रिचर्ड निक्सन संयुक्त राज्य अमेरिकाका पहिलो अध्यक्ष थिए जसले पिआसीमा खुट्टा टेकेका थिए । यसले दुई देशहरू बीच कूटनीतिक सम्बन्ध पुनः स्थापित गर्न सहयोग पुर्यायो ।

 

१९७६–१९७७ माओ जेडोङको मृत्यु र र ‘दुई ह्वाटएभरहरु’

माओको मृत्युपछि, अन्तरिम सरकारले अध्यक्ष माओले गरेका नीतिगत निर्णयहरूलाई दृढतापूर्वक समर्थन गर्ने र अध्यक्ष माओले दिएका कुनै निर्देशनहरूलाई अविश्वासपूर्वक पालन गर्ने वाचा गरे ।

 

१९७९ एक बाल नीतिू

सरकारले देशको जनसंख्याको आकारलाई नियन्त्रण गर्न आक्रामक जन्म–योजना कार्यक्रम बनायो । जनसंख्या नियन्त्रणका लागि सबैभन्दा अचुक उपाय सरकार लिन बाध्य भएको बताइएको थियो । 

 

सामाजिक–आर्थिक सुधारहरूको लहर । १९९०–१९९९

सन् १९८० देखि, चीनले आफ्नो बजारहरू बाहिरी विश्वमा खोल्न, र असमानताको अन्तर बन्द गर्न काम गर्यो ।

 

१९८०–१९८४ विशेष आर्थिक क्षेत्र (सेज) स्थापना गरियो

धेरै शहरहरू सेज निर्दिष्ट गरियो, र विदेशी लगानी आकर्षित गर्न कर प्रोत्साहन जस्ता उपायहरू प्रदान गरियो । आज शेन्जेन जस्ता शहरहरूको अर्थतन्त्रले सम्पूर्ण देशहरूको जीडीपी प्रतिस्पर्धा रहेको छ । 

 

१९८१ः राष्ट्रिय घरेलु उत्तरदायित्व प्रणाली लागू गरियो

माओ युगमा किसानहरूले कति उत्पादन गर्न सक्दछन् भन्ने बारे कोटा सेट गरिएको थियो र त्यसको सट्टा स्थानीय व्यवस्थापकहरूको नाफाको जिम्मेवारी बदली गरियो। यसले जीवनको स्तरता रूपमा बढायो, र कोटा प्रणाली कृषिबाट अन्य क्षेत्रहरूमा फैलियो।

 

१९८९ तटीय विकास रणनीति

माओको नेतृत्वले समुन्द्री तटलाई सम्पूर्ण देशको आधुनिकीकरणको लागि सम्भावित ‘उत्प्रेरक’ को रूपमा देख्यो ।

 

१९८९–१९९१ पोस्ट–टियानानमेन रिट्रेन्चमेन्ट

१९८० को दशकको शुरुआतमा आर्थिक सुधारहरूको मिश्रित परिणामहरू थिए र बढ्दो चिन्ता अन्ततः विरोध प्रदर्शनको एक श्रृंखलामा देखियो । सन् १९८९ मा टियानानमेन स्क्वायरको घटनापछि सरकारले आर्थिक सुधार र उदारीकरणलाई रोक्न खोज्ने प्रयास गरेर आफैलाई पछाडि पार्यो । देशको वार्षिक वृद्धि ८.६ प्रतिशतमा अड्कियो ।

 

१९९०–१९९१ शंघाई र शेन्जेन स्टक एक्सचेन्ज खुला गरिए

संयुक्त, शंघाई एसएसइ र शेन्जेन एसजेडएसइ शेयर एक्सचेन्ज आज कुल बजार पूंजीकरण ८.५ मिलियन ट्रिलियनको मूल्य छ ।

 

१९९४ शेन्डोंग हुवानेङ एनवायएसइको सूचीमा 

 

१९९४–१९९६ राष्ट्रिय ‘८–७’ गरीबी न्यूनीकरण योजना

चीनले सन् १९८१ देखि २००२ सम्ममा ४०० मिलियन चिनियाँ नागरिकलाई गरिबी समस्याबाट बाहिर ल्याउन सफल बन्यो । 

 

१९९९ पश्चिमी विकास रणनीति

ओपन अप द वेस्ट कार्यक्रमले ६ राज्यमा प्रान्तहरू, ५ स्वायत्त क्षेत्रहरू, र १ नगरपालिका बनायो । 

 

शताब्दीको नयाँ मोड २००० पछि...

विश्व व्यापार संगठनमा चीनको प्रवेश, र योग्य विदेशी संस्थागत लगानीकर्ता (क्यूएफआईआई) कार्यक्रम जसले विदेशी लगानीकर्ताहरूलाई पीआरसीको स्टक एक्सचेन्जमा सहभागी हुन दियो । यसले देशको आर्थिक वृद्धिमा योगदान पुर्यायो ।

 

२०००ः वैज्ञानिक विकासको लागि मध्यम अवधि योजना

पिआरसी राज्य काउन्सिलको १५ वर्षको योजनाले २०२० सम्ममा राष्ट्रिय जीडीपीको २.५ प्रतिशत वा बढी अनुसन्धान र विकासमा समर्पित हुने नीति लियो ।

 

२००८–२००९ः ग्लोबल वित्तीय संकट

पीआरसीले यस अवधिमा केवल थोरै आर्थिक मन्दीको अनुभव गर्यो। 

 

२०१३ः बेल्ट एण्ड रोड पहल

चीनको १५२ देशहरूमा सडक, रेल, र समुन्द्री मार्गहरू विकास गर्ने महत्वाकांक्षी योजनाहरू २०४९ सम्ममा पूरा हुने योजना लिएको छ । १०० औं वार्षिकोत्सवको लागि यो समयावाधि तोकिएको बताइन्छ । 

यसका लागि ९०० बिलियन डलर बजेट छुट्याइएको छ । 

 

२०१५ः मेड इन चाइना २०२५ 

पिआरसीले अब विश्वको कारखाना हुन अस्वीकार गर्दछ । यसको प्रतिक्रियामा यसले फार्मास्यूटिकल्स, एरोस्पेस र रोबोटिक्स जस्ता उच्च प्रविधिको क्षेत्रहरूमा उत्पादन क्षमता विकास गर्न करीव ४०० अर्ब डलर लगानी गर्ने छ ।

 

संयुक्त राज्य अमेरिका र बढ्दो वृद्ध जनसंख्याको साथ हालसालै चलिरहेको व्यापार विवादको बावजूद, चिनियाँ वृद्धि कथा यथावत रहिरहन्छ ।

 

 

 


Reliable life insurance
Nepal Telecocme

ग्लोबल नेपालीपत्रमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई info@nepalipatra.com मा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाई आफ्नो बिजनेश प्रवद्र्धन गर्न चाहनुहुन्छ भनेsales@nepalipatra.com सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाईंफेसबुकट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

थप समाचार

गुड्दागुड्दैको बसमा आगो लागेपछि...

  • 10 hours ago
गुड्दागुड्दैको बसमा आगो लागेपछि...

हलेसी तुवाचुङ नगरपालिका–१ बाहुनीडाँडास्थित कदुवा नजिकैको घुम्तीमा गुडिरहेको बसमा आगलागी भएको छ ।

आर्सनलले टोटेनहमलाई हरायो

  • 10 hours ago
आर्सनलले टोटेनहमलाई हरायो

इंग्लिस प्रिमियर लिग फुटबल अन्तर्गत आर्सनलले सहज जित निकालेको छ । शनिबार साँझ सम्पन्न खेलमा आर्सनलले टोटेनहमलाई ३-१ गोलले पराजित गरेको हो ।

त्रिभुवन विमानस्थलको पाँच किलोमिटरभित्र ड्रोन उडाए कारबाही हुने

  • 13 hours ago
त्रिभुवन विमानस्थलको पाँच किलोमिटरभित्र ड्रोन उडाए कारबाही हुने

नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (क्यान)ले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको पाँच किलोमिटर क्षेत्रभित्र ड्रोन उडाउनेलाई कारबाही गरिने जनाएको छ ।



पर्यटन

तालबाराही मन्दिरमा भक्तजनको घुइँचो

तालबाराही मन्दिरमा भक्तजनको घुइँचो

कास्की । नवरात्रको समय पारेर शनिबार पोखराको फेवाताल बिचमा रहेको तालबाराही मन्दिर दर्शन गर्ने भक्तजनको घुइँचो । तस्बिरः जमुना वर्षा शर्मा, रासस

जीवनशैली

भुलेर पनि दुर्गा मातालाई नचढाउनुहोस यी फूलहरु: वास्तुशास्त्र

भुलेर पनि दुर्गा मातालाई नचढाउनुहोस यी फूलहरु: वास्तुशास्त्र

एजेन्सी । सनातन धर्ममा दिनहुँ देवी देवताको पूजा गरिन्छ। नवरात्री २०२२ मा पनि ९ दिनमा हरेक दिन विभिन्न देवीदेवताको पूजा गरिन्छ । भगवान लक्ष्मीको आशीर्वाद प्राप्तिका लागि देवीलाई प्रसन्न पार्न वास्तु उपाय पनि अपनाउँछन्।

विचित्र विश्व

युक्रेनमा रुसको डरलाग्दो क्षेप्यास्त्र आक्रमण, ३० जनाको मृत्यु, ८८ जना घाइते

युक्रेनमा रुसको डरलाग्दो क्षेप्यास्त्र आक्रमण, ३० जनाको मृत्यु, ८८ जना घाइते

एजेन्सी । युक्रेनको जापोरिझिया शहरमा शुक्रबार रुसी क्षेप्यास्त्र आक्रमणमा परी कम्तीमा ३० जनाको मृत्यु भएको छ भने ८८ जना घाइते भएको युक्रेनी अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै सीएनएनले जनाएको छ ।