'आम्दानी र धर्म दुबै कमाइने भएकाले भगवान्को मूर्ति बनाउने पेशा अपनाएको हुँ'

  • शुक्रबार, १० माघ, २०७६
  • 8 months ago
  • नेपाल

सप्तरी । बिहानैदेखि बाक्लो हुस्सु लागेको छ । चिसोबाट बच्न चोकचोकमा भेला भएका केही मानिसहरू आगो तापेर बसेका छन् । हुस्सु र शीतसँगै चल्ने पश्चिमी चिसो हावाका कारण स्थानीय बासिन्दाको दैनिकी पनि सुस्त छ । ग्रामीण भेगबाट मजदूरी गर्न राजविराज आउनेको सङ्ख्यामा एक महीनायता कमी आएको छ ।

 

ठिक यसै बेला सप्तरीको तिलाठी कोइलाडी गाउँपालिका ८ तोपाका ६५ वर्षीय कुशेश्वर मण्डल र उनको परिवार एकाबिहानै आठ किलोमिटरको दूरी तय गर्दै राजविराज आउँछन् । सडक, चोकमा अरुहरू आगो तापिरहेका बेला कामको चटारोले उनीहरू भने चिसो पानीले माटो मुछ्दै मूर्ति बनाउन व्यस्त हुन्छन् ।

 

सरस्वती पूजा नजिकिएकाले माटाका मूर्ति बनाउन उनीहरूलाई भ्याइनभ्याई छ । विद्यालय तथा शैक्षिक संस्थाहरूमा वसन्त पञ्चमीको दिन सरस्वतीको प्रतिमा राखेर पूजा गर्ने भएकाले उनीहरू माटाका मूर्ति बनाउन बिहानै खाना पोको पारेर राजविराज बजार आइपुग्छन् । राजविराजस्थित अस्पताल अगाडि आफ्नो पूरै परिवारसहित मूर्ति बनाउन कस्सिन्छन् मण्डल परिवार । 

 

मण्डलले माग आएका ४० वटासहित ६५ वटा माटाका प्रतिमा हरू बुधबारसम्म रङ्गाइसक्नु पर्ने भएकाले उनीहरू दिन रात नभनी मूर्ति बनाइरहेका छन् । बिहीबार वसन्त पञ्चमी भएकाले उनीहरूलाई सबै मूर्तिहरू तयार पारेर आफ्ना ग्राहकलाई जिम्मा लगाउनु पर्नेछ । यसै बेला एकमुष्ट कमाइ हुने भएकाले उनको सम्पूर्ण परिवार प्रत्येक वसन्त पञ्चमी, दुर्गा पूजा, कृष्ण अष्टमी, विश्वकर्मा पूजा, लक्ष्मी पूजा, रामनवमी, विवाह पञ्चमी जस्ता पर्वका बेला मूर्तिहरू बनाउने गर्छन् । कुशेश्वरका अनुसार थोरैले अनन्त चतुर्दशी, सन्तोषी ब्रत र छठमा समेत मूर्ति बनाउन लगाउँछन् । 

 

एक याममा झण्डै एक महीना भन्दा बढी समय लगाएर बनाएको मूर्तिबाट झण्डै साढे एकदेखि दुई लाखसम्म कमाई गर्छन् मण्डल परिवार । कुशेश्वरका भाइ विशेश्वरको व्यस्तता पनि उस्तै छ । उनले तोपा गाउँमै माटाका मूर्ति बनाइरहनु भएको छ । विशेश्वरका छोरा इन्द्रनारायण राजविराज–२ स्थित तेतरी गाछी टोलमा मूर्ति बनाउँछन् । 

 

नौ नगरपालिका र नौ गाउँपालिका रहेको सप्तरीमा राजविराज बाहेक तोपा, विष्णुपुर, हनुमाननगर, कोइलाडी, मन्सापुर, वीरपुर, बोदे बरसाइनलगायतका ठाउँमा मूर्ति बनिरहेको छ । दुई हजारभन्दा बढी स्थानमा सरस्वतीको मूर्ति स्थापना र पूजा गरिने सप्तरीमा मात्रै झण्डै एक करोड रुपैयाँको कारोबार हुने कुशेश्वरको अनुमान छ । 

 

कालिगढहरूले बाँस र काठको ढाँचा तयार पारी त्यसमा पराल, खर बाँधेर माटो लिप्छन र मूर्तिको आकार दिएर सुकाउँछन् । सुकाएर तयार भएको मूर्ति रङ्गरोगन तथा साजसज्जा गरी तयार पारेर विक्री गरिन्छ । यसरी तयार भएको सरस्वतीको एउटा मूर्ति न्यूनतम एक हजारदेखि २५ हजार रुपैयाँसम्ममा बिक्री हुने गरेको मूर्तिकारहरू बताउँछन् । बढी मात्रामा दुई हजारदेखि सात हजार मूल्य पर्ने मूर्ति बिक्री हुने गरेको छ ।

 

आगामी बिहीबार सबै शैक्षिक संस्थाका साथै टोल–टोलमा सरस्वतीको पूजा हुने भएकाले मूर्तिकारहरू बुधबारै दिने गरी मूर्ति तयार पार्न जुटेका हुन् । शैक्षिक संस्थाहरूका साथै टोल–टोलमा विद्यार्थी, युवाको समूहले पूजा महोत्सव गर्न थालेकाले मूर्तिको माग बढ्दै गएको कुशेश्वरका कान्छा छोरो लक्ष्मीले बताइन् । कसैसँग कुरा गर्ने वा अल्मलिने फुर्सद छैन उनीहरूलाई । माइला छोरा शिवनारायणका अनुसार आफूले नभ्याएको अवस्थामा कामदार समेत राखेर मूर्ति बनाउनु पर्ने हुन्छ । 

 

मण्डल परिवार माटाको मात्र नभई सिमेण्टको मूर्ति पनि बनाउँछन् । सिमेण्टको मूर्ति बनाउन उदयपुर, ओखलढु्ङ्गा, खोटाङ लगायत पहाडबाट माग आउने गरेको र पर्व नभएका बेलामा गएर बनाउने गरेको शिवनारायणले जानकारी दिए ।

 

पुस्तैनी पेशा भएकाले सानैदेखि माटोको मूर्ति बनाउँदै आएका कुशेश्वर चार महीना आराम गरेर वर्षदिन खान पुग्ने बताउँछन् । उनले बुबा रामप्रसादबाट मूर्ति बनाउन सिकेका छन् । दश वर्षको उमेर नपुग्दै बुबाको मृत्यु भयो । अठार वर्षको हुँदा साथीहरूसँग बाजी परेर पहिलो पटक उनले मूर्ति बनाए । उक्त मूर्ति देखेर सबै आश्चर्यमा परेपछि आफू उत्साहित भएर यही पेशा अङ्गालेको कुशेश्वर सुनाउँछन् । उनले भने – “आम्दानी र धर्म दुबै कमाइने भएकाले भगवान्को मूर्ति बनाउने पेशा अपनाएको हुँ ।” 

 

पूजा हुन केही दिन मात्र बाँकी छँदा मण्डल परिवार झै सबै मूर्तिकारहरूलाई भ्याइनभ्याई छ, अहिले । राजविराजभित्र करीब एक दर्जन ठाउँमा सरस्वतीका साढे तीन सय मूर्ति बनाउन मूर्तिकारहरू व्यस्त देखिन्छन् । दिन रात लगाएर माटोको कलात्मक मूर्ति तयार पार्न उनीहरू खटिएका छन् । कतिपय मूर्तिकार ठूलो आकारको मूर्ति बनाउन विद्यालय नै पुग्ने गरेका छन् । सप्तरीमा मात्र साढे एक सय मूर्तिकार रहेको कुशेश्वरको अनुमान छ ।

 

“सरस्वती पूजा हुने दिन आउनै लागेको छ, अर्डरअनुसारको मूर्ति तयार पार्ने चाप बढेको छ, त्यसैले यो जाडोमा पनि एकाबिहानैदेखि चिसो माटा पानीमा मुछेर मूर्ति लिप्नु पर्छ र आकार दिनुपर्छ,” कुशेश्वरीकी श्रीमती खगरीदेवीले भनिन् ।  आधुनिकताको प्रभाव बढ्दै गए पनि सरस्वतीको पूजा गर्न यहाँ माटोकै मूर्तिको खोजी हुन्छ । 

 

माटोको मूर्ति बनाउनेहरू विशेष गरी कुम्हाले समुदायका हुन्छन् । माटोको मूर्ति, भाँडाकुँडालगायतका साम्रग्री तयार पार्ने कुम्हालेको परम्परागत पेशा मानिन्छ । मण्डल परिवार माटोको काम गर्ने कुम्हाले जातको नभई चिरौट धानुक जातिका हुन् तर पनि, चार पुस्तादेखि यसै पेशामा आबद्ध छन् । कुशेश्वरका तीनै जना छोरामा मूर्ति बनाउने कौशल छ । माइला छोरा शिवनारायण र कान्छा छोरा लक्ष्मी उनीसँगै मूर्ति बनाउँछन् । मूर्तिकै आम्दानीले तोपामा एक बिघा पाँच कठ्ठा जमीन पनि परिवारले किनिसकेको छ । सबै ६ नाति, नातिनीहरू बोर्डिङ्ग स्कूलमा पढ्छन् । यो परिवारले तीन वटा पक्की घर बनाएको छ । तीन गाई र दुई भैंसी पालेको छ । धान कुट्ने मिल पनि घरमा राखेको छ । मूर्तिको कमाइले कुशेश्वरको जीवन फेरिएको छ । 


ग्लोबल नेपालीपत्रमा प्रकाशित कुनै समाचारमा तपाईंको गुनासो भए हामीलाई info@nepalipatra.com मा इमेल गर्न सक्नुहुनेछ । साथै तपाई आफ्नो बिजनेश प्रवद्र्धन गर्न चाहनुहुन्छ भनेsales@nepalipatra.com सम्पर्क गर्न सक्नुहुनेछ । हामीसँग तपाईंफेसबुकट्विटरमा पनि जोडिन सक्नुहुन्छ ।

थप समाचार

राती सुत्दा कहिल्यैँ भान्सा कोठामा जुठो भाडा राख्नु हुँदैन !

  • 6 hours ago
राती सुत्दा कहिल्यैँ भान्सा कोठामा जुठो भाडा राख्नु हुँदैन !

एजेन्सी । किन राती सुत्दा कहिल्लै भान्सा कोठामा जुठो भाडा राख्नु हुँदैन रु ज्योतिषशास्त्र र वास्तुशास्त्रसंग जोडिएका कैयौँ यस्ता साना कुराहरुबारे जानकारी राख्नु आवश्यक हुन्छ ।

पुक्क पेट लागेको छ ? यसरी सजिलै घटाउनुहोस्

  • 6 hours ago
पुक्क पेट लागेको छ ? यसरी सजिलै घटाउनुहोस्

एजेन्सी । यदि तपाईलाई पेटको कुनै रोग छैन भने बिहान उठ्नेबित्तिकै मनतातो पानीमा कागतीको रस राखेर पिउँदा पेटको बोसो घट्छ । यसले मेटाबोलिजम दुरुस्त रहन्छ र तौल कम गर्न पनि मद्दत मिल्छ ।

कुन अंग फरफराउँदा के हुन्छ ?

  • 6 hours ago
कुन अंग फरफराउँदा के हुन्छ ?

एजेन्सी । ज्योतिष शास्त्र अनुसार शरीका विभिन्न अंग फरफराउँदा राम्रो र नराम्रो योग उत्पन्न हुन्छ । त्यसका कारण तपाईको जीवनमा कुनै काम बन्ने र कुनै काम विग्रने वा लाभ हानी हुने हुन्छ ।



पर्यटन

पोखराको प्याराग्लाडिङको विकल्प खोज्दै गण्डकी प्रदेश सरकार, बलेवामा सम्भावना

पोखराको प्याराग्लाडिङको विकल्प खोज्दै गण्डकी प्रदेश सरकार, बलेवामा सम्भावना

पोखरा । पोखराको प्याराग्लाडिङको विकल्प खोज्दै गण्डकी प्रदेश सरकारको उद्योग, पर्यटन वन तथा वातावरण मन्त्रालय बागलुङको बलेवा आएको छ । मन्त्रालयको पर्यटन महाशाखाले बलेवामा प्याराग्लाइडिङ गर्न आवश्यक पूर्वाधारका विषयमा छलफल थालेको हो । गत वर्ष बलेवा महोत्सवको समयमा गरिएको परीक्षण सफल भएकाले प्याराग्लाइडिङका लागि पोखराको विकल्पमा बलेवालाई राखिएको छ ।

जीवनशैली

पुक्क पेट लागेको छ ? यसरी सजिलै घटाउनुहोस्

पुक्क पेट लागेको छ ? यसरी सजिलै घटाउनुहोस्

एजेन्सी । यदि तपाईलाई पेटको कुनै रोग छैन भने बिहान उठ्नेबित्तिकै मनतातो पानीमा कागतीको रस राखेर पिउँदा पेटको बोसो घट्छ । यसले मेटाबोलिजम दुरुस्त रहन्छ र तौल कम गर्न पनि मद्दत मिल्छ ।

विचित्र विश्व

राती सुत्दा कहिल्यैँ भान्सा कोठामा जुठो भाडा राख्नु हुँदैन !

राती सुत्दा कहिल्यैँ भान्सा कोठामा जुठो भाडा राख्नु हुँदैन !

एजेन्सी । किन राती सुत्दा कहिल्लै भान्सा कोठामा जुठो भाडा राख्नु हुँदैन रु ज्योतिषशास्त्र र वास्तुशास्त्रसंग जोडिएका कैयौँ यस्ता साना कुराहरुबारे जानकारी राख्नु आवश्यक हुन्छ ।